Almyrkvi á sólu á Íslandi: 12. ágúst 2026

Days

Hours

Min

Sec

Þann 12. ágúst 2026 verður Ísland einn besti staður í heimi til að bera augum almyrkva á sólu. Þetta er fágætur og stórfenglegur atburður sem mun heilla jafnt áhugafólk um stjörnufræði sem náttúruunnendur. Þetta einstaka fyrirbæri, þar sem tunglið hylur sólina að fullu og dagsbirta breytist í tímabundið rökkur, er tækifæri sem margir upplifa aðeins einu sinni á ævinni. Dramatísk landslagsgerð Íslands mun mynda stórkostlega umgjörð utan um þennan kosmíska atburð og gera upplifunina ógleymanlega.

Hvað er almyrkvi á sólu?

Almyrkvi á sólu verður þegar tunglið fer nákvæmlega á milli jarðar og sólar þannig að það skyggir algjörlega á ljós sólarinnar. Á þessu stutta augnabliki verður ytri lofthjúpur sólarinnar, kórónan, sýnilegur og myndar heillandi ljóshaug í kringum dökkt tunglið. Þessi röðun er sjaldgæf þar sem braut tunglsins hallar örlítið miðað við braut jarðar, sem þýðir að almyrkvar eiga sér stað aðeins á ákveðnum stöðum og á ákveðnum tímum.

Hvenær og hvar má sjá myrkvann?

Myrkvinn á sér stað síðdegis þann 12. ágúst 2026, en nákvæm tímasetning fer eftir staðsetningu þinni á landinu. Almyrkvabeltið — sú mjóa ræma þar sem sólin hverfur alveg — fer þvert yfir Ísland. Hér eru helstu tímasetningar:

Í Reykjavík: Deildarmyrkvi hefst kl. 16:39 að staðartíma. Almyrkvi hefst kl. 17:48 og varir í um það bil 1 mínútu.
Á Vestfjörðum og Snæfellsnesi: Þar hefst almyrkvinn örlítið fyrr og varir lengur, eða allt að 2 mínútur og 18 sekúndur. Þessi svæði eru því meðal bestu staða landsins til áhorfs.
Lok myrkvans: Myrkvanum lýkur um allt land um kl. 18:59 þegar tunglið færist frá sólinni.

Til að fá sem lengsta og dramatískasta upplifun er best að halda til vesturhluta landsins. Vinsælir staðir eru m.a. Reykjanes, Snæfellsjökull og hinir afskekktu Vestfirðir, en allir þessir staðir bjóða upp á magnaða náttúrufegurð sem fellur vel að þessari himnesku sýningu.

Hvernig á að skoða myrkvann á öruggan hátt?

Nauðsynlegt er að gæta fyllstu varúðar til að vernda sjónina. Aldrei horfa beint í sólina án vottaðra sólmyrkvagleraugna eða viðeigandi sía, því annars getur það valdið varanlegum augnskaða. Á meðan á sjálfum almyrkvanum stendur, þegar sólin er algjörlega hulin, er óhætt að horfa á hann með berum augum, en aðeins það stutta augnablik. Gætið þess að þekkja nákvæmar tímasetningar almyrkvans á ykkar stað til að forðast alla áhættu.

Af hverju er þessi myrkvi sérstakur?

Atburðurinn er sérlega þýðingarmikill fyrir Íslendinga þar sem almyrkvar á sólu eru afar sjaldgæfir á þessum slóðum. Síðasti almyrkvi sem sást frá Íslandi var árið 1954 og sá næsti verður ekki fyrr en árið 2196. Fyrir mörg okkar er þetta því eina tækifærið til að upplifa slíkt fyrirbæri í einstöku landslagi Íslands.

Af hverju hylur tunglið sólina svona fullkomlega?

Það er áhugaverð spurning hvort það sé hrein tilviljun eða eðlisfræðileg staðreynd að tunglið virðist jafnstórt sólinni á himninum. Svarið liggur í hlutfallinu á milli stærðar og fjarlægðar.

Hlutfall stærðar og fjarlægðar Sólin er um það bil 400 sinnum stærri að þvermáli en tunglið, en hún er líka um það bil 400 sinnum fjær jörðinni en tunglið. Þetta veldur því að sólin og tunglið virðast nánast jafnstór á himninum frá okkar sjónarhóli. Þess vegna getur tunglið hulið sólina nákvæmlega við almyrkva.

Tilviljun eða lögmál? Þetta er í raun hrein tilviljun. Engin náttúrulögmál segja til um að þetta verði að vera svona. Það vill einfaldlega svo til að stærð tunglsins og fjarlægð þess frá jörðu, ásamt stærð og fjarlægð sólarinnar, er þannig í dag að þetta hlutfall gengur upp. Þetta er alls ekki algengt fyrirbæri í öðrum sólkerfum.

Breytingar yfir tíma Það sem gerir þetta enn áhugaverðara er að þetta ástand er ekki varanlegt. Tunglið fjarlægist jörðina um u.þ.b. 3,8 cm á ári vegna þyngdaráhrifa. Með tímanum mun tunglið vera orðið of fjarri jörðu til að geta hulið sólina alveg. Þá munu aðeins sjást hringmyrkvar (þar sem tunglið er of lítið til að hylja alla sólina og skilur eftir „ljóshring“). Við lifum því á einstökum tíma í sögu jarðar þar sem almyrkvar eru yfir höfuð mögulegir.